De tolk van Java
Voor een Helmondse schoenmakersdochter, een Indische voormalige oorlogstolk en hun zoon – de verteller – bestaat er geen heden. Er is alleen een belast verleden: de jeugd van de moeder tijdens de Tweede Wereldoorlog in Brabant; de jeugd van de vader, die na de oorlog van Oost-Java naar Nederland vlucht; en de jeugd van de verteller die, geterroriseerd door zijn paranoïde vader, zijn tienerjaren op een internaat doorbrengt. Jarenlang zal hij zijn ouders achtervolgen met vragen over de oorlog, die ook hij als een zware last met zich meedraagt. Hun verhalen zijn spannend, hilarisch, gruwelijk, treurig en rauw. Hun onderlinge verhouding is afwijkend: ze zijn eerder tot elkaar veroordeeld dan dat ze een liefhebbende band hebben, met de herinnering als hun gezamenlijke vijand.

De tolk van Java Details

TitleDe tolk van Java
Author
LanguageDutch
ReleaseMar 1st, 2016
PublisherDe Geus
Rating
GenreFiction, European Literature, Dutch Literature

De tolk van Java Review

  • Annelies
    January 1, 1970
    It's a book that reads well, has a good pace in accordance with the action and the conversation. It's about a Indo father and his war in former dutch Indie, now Indonesia, where he choose the side of the dutch mariners and fought against Indie rebellion troops. He has seen horror then. He can only escape by becoming a dutchman and going to the Netherlands. There he marries a dutch girl and gets children but he can not forget the horror he has seen. He terrorises his family; he is still in war. T It's a book that reads well, has a good pace in accordance with the action and the conversation. It's about a Indo father and his war in former dutch Indie, now Indonesia, where he choose the side of the dutch mariners and fought against Indie rebellion troops. He has seen horror then. He can only escape by becoming a dutchman and going to the Netherlands. There he marries a dutch girl and gets children but he can not forget the horror he has seen. He terrorises his family; he is still in war. The novel consists of narratives of his war in Indie alternated with his horror in home now, married and with children. As a reader you can not turn your eyes off the horror, seeing it told so vividly is as seeing it in full HD. It strucks you, it's sickening but it's reality. Horror at home is different but also striking. Everything is so vivid, you can't escape it because you want to read further...Though a horrible read it's a good book, thanks by the vivid scenes and language. It's also valuable because we get a view of some history of our neighbor country, fighting against the loss of their colony. My rating? I doubt, because it's a good book but not a read-again so I tend to 3 *. Maybe 3,5. Surely.
    more
  • Marc
    January 1, 1970
    This book (in translation:" the Interpreter of Java") started quite nicely, with chapters in a very varied style that gradually make clear what it is about: the struggle of a son with his Indonesian father who terrorized him, his twin brother and his Dutch mother during his childhood in The Hague. The father apparently had a pretty bloody past in World War II and the years immediately thereafter in Indonesia itself (Java was the central part of the Dutch colony of what later became Indonesia). T This book (in translation:" the Interpreter of Java") started quite nicely, with chapters in a very varied style that gradually make clear what it is about: the struggle of a son with his Indonesian father who terrorized him, his twin brother and his Dutch mother during his childhood in The Hague. The father apparently had a pretty bloody past in World War II and the years immediately thereafter in Indonesia itself (Java was the central part of the Dutch colony of what later became Indonesia). Through that son's own memories, conversations with his mother and snippets from the father's tagged-out memoirs, the author develops a dynamic and fairly intriguing story. But then, from the third chapter onwards, that dynamic is almost completely lost: we get long and boring pieces in which the author talks about his difficult childhood in the Netherlands, and very long pieces (more than 150 pages) from the father's memoirs. The latter in particular are literary substandard (purely a dry then-and-then-and-then-description), and moreover almost unbearable because of the raw list of the atrocities committed by that father in the service of the Dutch army, first against Japanese soldiers, and later against Indonesian nationalists and all who conspired with them. Moreover, it is also never made clear where that Dutch sympathy of the monstrous father came from.The last chapter is more interesting because it thematises the authenticity of those memoirs (is it all true what the father describes?), including in chat conversations with his twin brother, and it also focuses on the identity-issue: "who is this father, who am I (the son), did he became a monster through the war or was he born as such? And did I (the son) inherit his paranoïde attitude?" Without a doubt, both the problems of one's own multiple identity and the controversial Dutch colonial past are the elements that spice up this novel. But the middle part, more than 200 pages long, is of such a low literary level that I think the whole is only worth a 2 star rating. That this book won the Libris Prize in 2017 (a rather prestigious Dutch literary prize), I can only explain by the politically correct sense of shame with the Dutch regard their colonial past.
    more
  • Stef Smulders
    January 1, 1970
    Begin is zeker erg goed, rauw, recht voor zijn raap, intrigerend, maar dan komt het letterlijke dagboek van de vader dat zeker de helft van de roman beslaat. Als document is dat zeker interessant, maar voor mij als lezer had het te weinig structuur. In het begin van het boek is er tenminste nog interactie tussen de verhalen van de auteur, de vader en de moeder. Maar het dagboek is een zeer gedetailleerd entoenentoen verhaal. En dan al die wreedheden. Op een gegeven moment was het voor mij wel ge Begin is zeker erg goed, rauw, recht voor zijn raap, intrigerend, maar dan komt het letterlijke dagboek van de vader dat zeker de helft van de roman beslaat. Als document is dat zeker interessant, maar voor mij als lezer had het te weinig structuur. In het begin van het boek is er tenminste nog interactie tussen de verhalen van de auteur, de vader en de moeder. Maar het dagboek is een zeer gedetailleerd entoenentoen verhaal. En dan al die wreedheden. Op een gegeven moment was het voor mij wel genoeg.
    more
  • Eva
    January 1, 1970
    Wat een boek... Schrijver Alfred Birney verhaalt over zijn vader, een getraumatiseerde man die als Indische oorlogstolk na de Tweede Wereldoorlog in het voormalig Nederlands-Indië heeft gevochten. Vader Arto is een gewelddadige man, niet in staat tot het tonen van liefde. Zijn zoon wordt door de vader geslagen, en geestelijk mishandeld. Hij komt uiteindelijk in zijn tienerjaren in een internaat, net als zijn vier broers en zussen. De hoofdpersoon in het boek wordt Alan genoemd. Hij is deels ook Wat een boek... Schrijver Alfred Birney verhaalt over zijn vader, een getraumatiseerde man die als Indische oorlogstolk na de Tweede Wereldoorlog in het voormalig Nederlands-Indië heeft gevochten. Vader Arto is een gewelddadige man, niet in staat tot het tonen van liefde. Zijn zoon wordt door de vader geslagen, en geestelijk mishandeld. Hij komt uiteindelijk in zijn tienerjaren in een internaat, net als zijn vier broers en zussen. De hoofdpersoon in het boek wordt Alan genoemd. Hij is deels ook de verteller, en dan scheldt hij bij vlagen zijn vader de huid vol. Vader Arto vetelt vaak op een onderkoelde, afstandelijke manier over de gruewelijkheden die hij heeft meegemaakt (maar zeker ook heeft begaan) in Nederlands-Indië. Voral hoofdstuk 4 is daardoor moeilijk leebaar: staccato en zonder gevoel schrijft Arto over de slachtpartijen en de militaire operaties waaraan hij meedeed. Het is een indrukwekkend verhaal, nergens komen de cliches over Nederlands-Indië voorbij. Het laat zien hoe het daar er aan toeging vlak voordat Indonesië zelfstandig werd. Vriendelijk ging het er niet aan toe. Uiteindelijk gaat het ook over familiebanden, en over hoe een oorlog vele levens verwoest, niet alleen die van de gesneuvelden. Heel indrukwekkend!
    more
  • Dolf Patijn
    January 1, 1970
    De tolk van Java is een confronterend boek. Een zoon vertelt vol haat over zijn gewelddadige vader en de vader vertelt met een ijzingwekkende afstandelijkheid in zijn memoires over zijn eigen leven en het geweld waaraan hij heeft meegedaan in het toenmalige Nederlands Indië. Halverwege ben ik even gestopt omdat ik een adempauze nodig had. Dit verhaal geeft een vrij harde kijk op de gang van zaken in wat nu Indonesië is, in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog. Het laat zien dat alle partije De tolk van Java is een confronterend boek. Een zoon vertelt vol haat over zijn gewelddadige vader en de vader vertelt met een ijzingwekkende afstandelijkheid in zijn memoires over zijn eigen leven en het geweld waaraan hij heeft meegedaan in het toenmalige Nederlands Indië. Halverwege ben ik even gestopt omdat ik een adempauze nodig had. Dit verhaal geeft een vrij harde kijk op de gang van zaken in wat nu Indonesië is, in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog. Het laat zien dat alle partijen wreedheden begingen om hun doel te bereiken. De opvoeding en oorlogsjaren hebben hun weerslag op hoe de vader later met zijn kinderen en partners omgaat wat natuurlijk ook weer de kinderen vormt, met alle gevolgen van dien. Een goed boek, maar wel heftig.
    more
  • Anne
    January 1, 1970
    Heel knap geschreven boek. Had het niet willen missen. Echt een aanrader, wel met twee opmerkingen: 1) verwacht geen roman; 2) lees dit wanneer je tijd hebt om wat langer achter elkaar te lezen, dan leest het fijner verwacht ik (heb er 1,5 mnd over gedaan...)
    more
  • Els Deveuster
    January 1, 1970
    Winnaar Libris Literatuurprijs 2017. Deze autobiografische roman liet mij, Vlaamse, kennismaken met de schokkende gebeurtenissen gedurende de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog en de politionele acties, de vrijheidsstrijd en de dekolonisatie van Nederlands-Indië. De tolk van Java is een roman waarin een zoon zijn gewelddadige vader probeert te begrijpen. Ondanks de gruwel die in het boek voorkomt, nee je kan niet spreken van een mooi verhaal, is het een boek da Winnaar Libris Literatuurprijs 2017. Deze autobiografische roman liet mij, Vlaamse, kennismaken met de schokkende gebeurtenissen gedurende de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog en de politionele acties, de vrijheidsstrijd en de dekolonisatie van Nederlands-Indië. De tolk van Java is een roman waarin een zoon zijn gewelddadige vader probeert te begrijpen. Ondanks de gruwel die in het boek voorkomt, nee je kan niet spreken van een mooi verhaal, is het een boek dat ik heel graag heb gelezen. Het is heel goed geschreven, niet langdradig. Een familiegeschiedenis waarin de familieverhoudingen afwijkend zijn gevoed door het traumatische verleden van de vader en geprojecteerd op zijn gezin.
    more
  • Christine Bonheure
    January 1, 1970
    Hoe heeft dit boek de Libris kunnen winnen? Zaten de Nederlanders in de knoop met hun koloniale verleden en bekroonden ze het daarom? Dan vind ik het eveneens genomineerde ‘Het smelt’ stukken beter, terwijl ik dat ook maar twee sterren gaf. Een Indo-zoon vertelt over zijn jeugd met zijn agressieve vader die hem alle hoeken van de kamer liet zien. Dat doet hij in lezenswaardig proza - daarom de twee sterren. Ook de vader was in zijn jeugd slachtoffer van fysieke agressie van ongeveer iedereen in Hoe heeft dit boek de Libris kunnen winnen? Zaten de Nederlanders in de knoop met hun koloniale verleden en bekroonden ze het daarom? Dan vind ik het eveneens genomineerde ‘Het smelt’ stukken beter, terwijl ik dat ook maar twee sterren gaf. Een Indo-zoon vertelt over zijn jeugd met zijn agressieve vader die hem alle hoeken van de kamer liet zien. Dat doet hij in lezenswaardig proza - daarom de twee sterren. Ook de vader was in zijn jeugd slachtoffer van fysieke agressie van ongeveer iedereen in zijn omgeving, werd “tolk” in Java ten tijde van WO II, folterde gevangenen om ze te doen praten en vermoordde mensen bij de vleet. Probeerde zijn oorlogsmemoires aan Nederlandse uitgeverijen te slijten maar slaagde daar niet in. Logisch want ze trekken op niets, zijn geschreven in een werkelijk verschrikkelijke dagboekstijl en sommen louter details op van de een na de andere slachtpartij, meer dan de helft van het boek lang. Genoeg om je alle leesplezier te ontnemen.
    more
  • Joop Herder
    January 1, 1970
    Inderdaad elke oorlog is anarchie verpakt in uniformen en militaire tucht
  • Jim Driesen
    January 1, 1970
    Prachtig boek. Onderhoudend geschreven autobiografische roman die en passant ook een belangrijk stuk vergeten (of bewust verborgen) geschiedenis blootlegt. Een mooie combinatie van onderzoeksjournalistiek en literatuur. Ik kende Alfred Birney nog niet maar ga zeker meer van hem lezen. Na Du Perron en Reggie Baay heb ik hiermee tot mijn grote blijdschap weer een Indo auteur ontdekt die schrijft met veel kennis en kunde, en in tegenstelling tot de meeste Indische literatuur niet vanuit het totok p Prachtig boek. Onderhoudend geschreven autobiografische roman die en passant ook een belangrijk stuk vergeten (of bewust verborgen) geschiedenis blootlegt. Een mooie combinatie van onderzoeksjournalistiek en literatuur. Ik kende Alfred Birney nog niet maar ga zeker meer van hem lezen. Na Du Perron en Reggie Baay heb ik hiermee tot mijn grote blijdschap weer een Indo auteur ontdekt die schrijft met veel kennis en kunde, en in tegenstelling tot de meeste Indische literatuur niet vanuit het totok perspectief schrijft maar vanuit de Indo. Een belangrijke bijdrage aan Indo cultuur in Nederland. Ook als je geen bijzondere interesse hebt voor Indo cultuur is dit gewoon een heel goed boek.
    more
  • Lauren
    January 1, 1970
    Aan de ene kant heb ik in dit boek kennis mogen maken met een stuk geschiedenis waar ik nog niets over wist. Daarom was het boek ook erg interessant. Aan de andere kant werd het stuk waar vader Nolan(d) zijn verhaal/memoires aan ons toont erg langdradig en kreeg ik me er moeilijk doorgeworsteld.
    more
  • Evelyn Evertsen Romp
    January 1, 1970
    3* voor leesplezier, want man wat een gewelddadig verhaal.5* voor hoe goed dit geschreven is.
  • Kikivdt
    January 1, 1970
    Ik vond het een heel interessant, maar ook een heel heftig boek. Het vertelt een verhaal over Indië, die je nog niet eerder zo hebt gelezen.
  • François
    January 1, 1970
    De tolk van Java van Alfred Birney is een erg hard boek waarin de auteur zijn (gebrek aan) relatie met zijn vader beschrijft. De vader, "tolk" in Indonesië ten tijde van de oorlog met Japan en de strijd om onafhankelijkheid, begaat daar de ene gewelddaad na de andere.Eenmaal gevlucht naar Nederland vindt hij zijn draai niet en zijn vrouw en vooral zij zoon zullen het geweten hebben.Boeiend boek, maar hard dus.
    more
  • Roosje De Vries
    January 1, 1970
    Alfred Birney, De tolk van JavaVaders en zonen‘Toen Arto na een lange bootreis in Nederland aankwam, was zijn eerste opwelling in het water te springen. Zijn tweede was direct terug te rennen over de loopbrug van het troepenschip de Groote Beer, dat hem in zes weken naar Nederland had gebracht.’Dit autobiografische verslag van Alfred Birney heeft de felheid en de heftigheid van een grote aanklacht: van de zoon tegen de vader, van de vader tegen de Indone Alfred Birney, De tolk van JavaVaders en zonen‘Toen Arto na een lange bootreis in Nederland aankwam, was zijn eerste opwelling in het water te springen. Zijn tweede was direct terug te rennen over de loopbrug van het troepenschip de Groote Beer, dat hem in zes weken naar Nederland had gebracht.’Dit autobiografische verslag van Alfred Birney heeft de felheid en de heftigheid van een grote aanklacht: van de zoon tegen de vader, van de vader tegen de Indonesiërs, van de vader tegen Nederland, van de schrijver tegen Nederland. In Birney’s eigen woorden:‘Waarin de herinneringen van een kamerolifantje, de memoires van een oorlogstolk gehamerd op een schrijfmachine, onderbroken met verhalen, brieven en gemopper van de oudste zoon, becommentarieerd door zijn broer’,zoals de ondertitel van het boek luidt. En dat is precies waar Birney’s boek over gaat. Beknopter had hij het niet kunnen verwoorden.Eveneens onthult Birney ons een deel van onze koloniale geschiedenis waar we niet veel mee van doen willen hebben, een diepe schaamte, een uiterste schurend ongemak, waar we zoveel jaar na dato nog steeds niet mee overweg kunnen. En dat geldt niet alleen de ‘oorlogsmisdaden’ van de Nederlanders gepleegd in de Indische Archipel, maar ook en met name waar het gaat om de stuitende discriminatie van en het diepe onbegrip voor Indische Nederlanders. Deze grote trauma’s ballen samen in de hoofdfiguur van dit verhaal: Alan Noland, de zoon van Arend, Arto, Nolan(d).‘Nederland is amper bekomen van de Duitse bezetting en wat er in Indonesië is voorgevallen is het probleem van ‘die kolonialen’. En die hebben geld zat. Laat ze oprotten, terug naar hun eiland, wij zitten hier met woningnood, verdomme, en die bruine mensen stinken al net zo als dat eten van ze, dat riekt naar knoflook en stront, die ze trassi noemen.’Het is ondoenlijk het verhaal na te vertellen. De mensen, die aan het ‘woord’ komen, een stem krijgen, zijn Alan, wiens naam pas laat in de loop van het verhaal valt, zijn vader Arto, zijn moeder, het kamerolifantje uit Helmond. Wat allen bindt is de aanklacht tegen hun leven, tegen hun vader, tegen hun partner, tegen hun kinderen. Jammer genoeg ervaren zoon, vader, broer en moeder niet wat hen bindt, liever trekken zij tegen elkaar ten strijde.‘Zijn laatste troef lag in het Helmondse, een klein plaatsje dat hij met de boemeltrein bereikte op een zomerdag in het jaar 1950. Hij genoot van de stiptheid waarmee de trein het station binnenreed. Geen minuut eerder of later dan op Den Haag Hollands Spoor was aangegeven. Daar konden die luie Indonesiërs op Java nog wat van leren.Helmond was klein. En het was nog stiller dan in Den Haag, dat op zijn beurt op een mortuarium leek vergeleken met Soerabaja. Er was niemand die op hem stond te wachten, hij was op de bonnefooi gegaan. Het enige wat hij wist was het adres van het kamerolifantje: Beelsstraat 1, waar haar vader een schoenmakerij had.’Het is vooral de ‘aanklacht’, met name tegen vader Arto, die de spil vormt van dit verhaal. Daar staat een enorme portie humor, veelal in de vorm van tragikomische humor, tegenover. Die twee maken het dat je als lezer door kunt gaan in en met het verhaal. Sommige aanklachten, hoe sympathiek en gerechtvaardigd ook, zijn bijna niet vol te houden vanwege al het bittere gif dat uit de pen van de auteur spuit; ik denk bijvoorbeeld aan Ta-Nehisi Coates, Tussen de wereld en mij, over de discriminatie van African Americans in het huidige Amerika. Het verslag van Arto over zijn tijd in de oorlog en vooral als marinier, enorme vechtjas die regelmatig mataglap raakt, en tolk in dienst van het Nederlandse leger op Oost-Java, doet lezen als een Biggles-verhaal, een boek voor oudere jongens, met de daarbij behorende bravoure en oude-jongens-krentenbrood, waardoor alle martel- en moordpartijen net draaglijk zijn of misschien ook weer niet vanwege de schier eindeloze herhalingen en opsommingen in Arto’s typoscript, waardoor bijna een soort verveling optreedt. Overigens was Arto zelf tijdens de oorlog door de Japanners geducht gemarteld en gevangen gehouden. Op wonderbaarlijke wijze weet hij telkens aan zijn lot te ontsnappen. Verschillende mensen vertellen hun verhaal vanuit hun standpunt; je bent als lezer niet helemaal zeker of zij hun verhalen wel naar waarheid vertellen en of zij zich überhaupt nog herinneren welke hun werkelijkheid geweest is; daardoor worden de intense aanklachten van vader Arto en zoon Alan enigszins genuanceerd. Arto schrijft avond aan avond aan zijn - gefingeerde? - biografie op de Remington-schrijfmachine in de slaapkamer van de ouderlijke woning, terwijl vrouw en kinderen denken dat hij studeert. Veel liefde voor zijn moeder kan Alan ook niet opbrengen. Ergens ver weg begrijpt hij dat zijn vader getraumatiseerd is geraakt, hoewel hij dat geen reden vindt om vrouw en kinderen te terroriseren, maar van zijn moeder begrijpt hij niets. Haar haat hij misschien nog meer: ze is een kille vrouw die helemaal geen kinderen wilde, zeker geen vijf. Ze had meer belangstelling voor haar sigaretten en haar televisieprogramma’s. Ja, wat kun je daar als verwaarloosd kind tegenover stellen?Arto, op zijn beurt, werd slecht behandeld als jongste kind; zijn Nederlandse vader erkende hem niet, zijn Chinese moeder en oudere broers sloegen hem. Hij had weinig gelegenheid naar school te gaan, maar sprak ongeveer twintig talen en hield van koningin Wilhelmina, wat hem uitermate geschikt maakte als tolk in Nederlandse dienst. Waarom hij van koningin Wilhelmina hield, wist hij zelf ook niet zo. In zijn beleving was de Nederlandse samenleving toleranter en meer open dan die op Oost-Java, waar hij altijd de underdog was. De tijd van zijn leven viel tijdens de politionele acties van Nederland tegen de Indonesische opstandelingen, die zeer verdeeld waren. ‘Toen op 17 augustus 1945 Soekarno de Republiek Indonesia had uitgeroepen, schreeuwde men meteen om wraak op de Belanda’s. In de avonturen werd feestgevierd en gemoord. Ik stond alleen in de familie. Geen enkele lid had trouw gezworen aan Nederland. Na de Japanse bezetting walgde ik ook nu in deze pas aangebroken Bersiapperiode van die slappe houding, terwijl Jacob en Karel (oudere broers van Arto, rdv) mij bespotten omdat ik die Nederlandse koningin nog nooit had gezien. Ik liet ze maar en verliet de volgende dag gewapend met mijn vechtdolk het huis.’Misschien dat Alan als oudste - hij heeft een jongere tweelingbroer Phil - de verantwoordelijkheid voor broers en zussen het meest urgent voelde; hij is in ieder geval van de kinderen degene die zijn vader het meeste haat. Broer Phil heeft meer begrip voor hun vader en zijn gedrag.Dit is het soort boek dat je moet ondergaan, dat je moet ervaren door het zelf te lezen. Weinig mensen zullen onberoerd blijven door de belevenissen van Arto en van Allen. Over de auteurAlfred Alexander Birney (Den Haag, 20 augustus 1951) is een Nederlandse schrijver, essayist en columnist.Alfred Birney is geboren uit een Indisch-Nederlandse (Indo) vader en een Nederlandse moeder. De Nederlandse voorouders van zijn vader waren uit het achttiende-eeuwse Schotland afkomstig, vandaar de Engelse achternaam. Alfred Birney groeide op in Den Haag tot zijn dertiende bij zijn ouders, daarna tot zijn achttiende in internaten in Voorschoten, Arnhem en Scheveningen. Hij leidde een bohemien bestaan tot zijn vijfentwintigste, zette zijn eerste verhalen op papier maar gooide ze weg. Hij werd gitaarleraar.In 1991 kreeg hij voor zijn oeuvre (1987-1991) de literaire G.W.J. Paagman-prijs uitgereikt onder een commissie voorgezeten door Aad Nuis. Zijn bloemlezing Oost-Indische inkt. 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren (1998) veroorzaakte veel beroering en polemiek binnen kringen van de Indische literatuur. Twee van zijn belangrijkste romans, Vogels rond een vrouw (1991) en De onschuld van een vis (1995), werden respectievelijk in 2000 en 2002 in vertaling in Indonesië uitgebracht. Van 2002 tot 2005 was Alfred Birney verbonden als columnist bij de Haagsche Courant, een baan die hij moeilijk kon combineren met zijn literaire werk. Zijn niet-aflatende verdediging van de multiculturele samenleving werd hem niet altijd in dank afgenomen.Alfred Birney is een representant van de Tweede Generatie Indische schrijvers, een groep waartoe onder meer Marion Bloem, Adriaan van Dis, Theodor Holman en Ernst Jansz gerekend worden. Vanwege de complexe en verouderende term ‘Indisch’ laten moderne literatuurwetenschappers deze groep schrijvers allengs onder de noemer ‘postkoloniale literatuur’ vallen. Sommige romans en verhalen vertonen inderdaad geen spoor van het koloniale verleden van zijn familie. Een constante factor is de herinnering, die altijd een hoofdmotief in zijn boeken vormt, vooral die aan de internaten waarin hij opgroeide. In zijn roman Het verloren lied (2000) lijkt de schrijver tot een synthese van zijn uiteenlopende motieven te komen.Auteur: Alfred Birney Uitgever: de Geus Verschijningsdatum: november 2016 Druk: 2 ISBN10 9044538500 ISBN13 9789044538502 Literatuur & Romans Literaire romans 544 pagina's
    more
  • Pauline Montfoort
    January 1, 1970
    Misschien kwam het door mijn hooggespannen verwachtingen dat dit boek mij tegenviel. Althans, als roman. En dat is toch wat ik veronderstelde te gaan lezen toen ik het winnende boek van de Libris Literatuurprijs 2017 ter hand nam. Toegegeven, het is indrukwekkend. Een boek dat je bij de keel grijpt en je een tijd niet meer loslaat. Maar literatuur? Ik zou het meer een gedramatiseerde documentaire in boekvorm noemen. Maar dan een documentaire waarbij je zelf maar moet raden welk deel feit of fict Misschien kwam het door mijn hooggespannen verwachtingen dat dit boek mij tegenviel. Althans, als roman. En dat is toch wat ik veronderstelde te gaan lezen toen ik het winnende boek van de Libris Literatuurprijs 2017 ter hand nam. Toegegeven, het is indrukwekkend. Een boek dat je bij de keel grijpt en je een tijd niet meer loslaat. Maar literatuur? Ik zou het meer een gedramatiseerde documentaire in boekvorm noemen. Maar dan een documentaire waarbij je zelf maar moet raden welk deel feit of fictie is. Eigenlijk kan ik er niks mee, en ik bleef ook met dat onbevredigende gevoel zitten. Had Birney nu maar een autobiografisch verslag gemaakt, dan kon ik het tenminste duiden. Wat me verder dwarszit: Nog nooit las ik een boek waarin zoveel doden vielen. Ik verwachtte iets moois aan het eind. Iets troostends. Iets wat je van een groot schrijver zou verwachten. Maar ik lees alleen een auteur die uiteindelijk de as van zijn vader aan de krokodillen wil voeren. Misschien vond ik dat nog wel het schokkends, vooral voor een schrijver die zichzelf de samurai met de pen noemt. Een mooi eind was het zeker niet. Maar misschien is dat ook teveel gevraagd, als alles wat in het boek staat waar is.
    more
  • Vincent Vanrusselt
    January 1, 1970
    VIJFHONDERD bladzijden lang!! Ik heb me erdoor gesparteld maar het was een calvarietocht!! Van platvloerse afrekening met een vader tot kurkdroog relaas van een oorlogsmisdadiger doorspekt met allerlei linguïstische hocus pocus die je telkens weer verplicht naar een verklarende woordenlijst te grijpen achterin het boek. Hemeltergend!! Zeker geen Libris!! Ik "wil" dat "het smelt"!! Jofel van de schrijver wel dat hij zijn vaders droom realiseert: de memoires verzilveren... Hopelijk stort hij een d VIJFHONDERD bladzijden lang!! Ik heb me erdoor gesparteld maar het was een calvarietocht!! Van platvloerse afrekening met een vader tot kurkdroog relaas van een oorlogsmisdadiger doorspekt met allerlei linguïstische hocus pocus die je telkens weer verplicht naar een verklarende woordenlijst te grijpen achterin het boek. Hemeltergend!! Zeker geen Libris!! Ik "wil" dat "het smelt"!! Jofel van de schrijver wel dat hij zijn vaders droom realiseert: de memoires verzilveren... Hopelijk stort hij een deel van de opbrengsten in een fonds voor veteranen met een erkend posttraumatisch stresssyndroom!! Dat is een schrale troost voor de lezers die zich door zijn taaie turf hebben geworsteld!!
    more
  • Birgit
    January 1, 1970
    Mata gelap, verblind zijn door woede. Dat is het enige Indische woord dat me na het lezen van het boek is bijgebleven en dat ik waarschijnlijk nog lang zal onthouden. Dat is ook de term die de vader van Alfred Birney, Arend, vaak gebruikt voor zijn woedeaanvallen waardoor hij zijn kinderen ernstig mishandelde. In De tolk van Java verwerkt Alfred Birney de memoires van zijn vader, Arend, die hij schreef over de oorlog in Indië, maar het gaat ook over zijn migratie naar Nederland en de stichting v Mata gelap, verblind zijn door woede. Dat is het enige Indische woord dat me na het lezen van het boek is bijgebleven en dat ik waarschijnlijk nog lang zal onthouden. Dat is ook de term die de vader van Alfred Birney, Arend, vaak gebruikt voor zijn woedeaanvallen waardoor hij zijn kinderen ernstig mishandelde. In De tolk van Java verwerkt Alfred Birney de memoires van zijn vader, Arend, die hij schreef over de oorlog in Indië, maar het gaat ook over zijn migratie naar Nederland en de stichting van zijn gezin daar en de ernstige mishandeling binnen zijn gezin, omdat het leek alsof Arend elke dag opnieuw de oorlog in Indië herbeleefde en dat uitwerkte op zijn kinderen, wat ervoor gezorgd heeft dat zijn kinderen in een internaat werden geplaatst.Volgens zijn memoires blijkt Arend een uitstekende vechtjas te zijn tijdens de oorlog en zijn memoires behelzen ook een stuk geschiedenis van Nederlands-Indië, waaronder de Japanse bezetting in Indonesië en de strijd van de Nederlanders tegen de Indonesische onafhankelijkheid. Hoewel Arend waarschijnlijk zijn rol overdrijft en er uitkomt als de grote held van het hele verhaal, waarover Alfred zich in de laatste hoofdstukken afvraagt of alles wel daadwerkelijk zo is gebeurd, toch is het voor Nederland een confrontatie met hun koloniale verleden, want Nederland kent Indonesië vooral van de tempo doeloe periode, toen alles goed ging. De tolk van Java is dan ook, zoals het in de media werd genoemd, een mokerslag die de clichés over Nederlands-Indië verpulvert. De tolk van Java was voor mij als lezer vooral een opeenvolging van slachtpartijen tijdens de oorlog in Indië met veel Indische termen en plaatsen in Indië, maar langs de andere kant gaat het ook over trauma’s die een oorlog je als mens kan tekenen en hoe je er slecht kunt uitkomen, wat ook gebeurd is met Arend. Ik voelde veel antipathie ten opzichte van Arend omdat hij zijn kinderen zwaar mishandelde en ik was dan ook zeer blij toen ze in een internaat geplaatst werden. Wat echter zeer frappant is, is dat Alfred Birney in een interview met Trouw vertelde dat hij meer een band voelde met zijn vader, die hem mishandelde, dan met zijn moeder die afstandelijk was en hen nauwelijks een blik gunde. Zijn vader deed er dan ook alles aan om na de plaatsing van zijn kinderen in het internaat om zijn kinderen terug te krijgen. Arend was dus een man met veel tegenstellingen en kon door alles wat hij meegemaakt had in de oorlog niet liefhebben zoals het hoorde. Wat je je als lezer ook afvraagt, is natuurlijk wat er allemaal waar is van zijn memoires en wat er overdreven is, want Arend blijkt uit zijn memoires steeds de held van de dag. Maar uiteindelijk is dit niet de belangrijkste vraag die je je als lezer moet stellen. De belangrijkste vraag is natuurlijk: welk effect heeft dit stukje Indische koloniale geschiedenis gehad op Nederland los van het feit of alles nu echt gebeurd is of niet? En of het boek effect heeft gehad, want Alfred Birney won met zijn boek de Libris Literatuur Prijs 2017. Een teken dat Nederland de confrontatie met zijn koloniale verleden onder ogen durft te komen? Alfred Birney (1951) schreef al verschillende romans, novellen, verhalen en essays over zijn Nederlands-Indische familiegeschiedenis. In 1991 kreeg hij voor zijn oeuvre de G.W.J. Paagman-prijs. Met zijn roman De tolk van Java mocht hij de Libris Literatuurprijs en de Henriette Roland Holst-prijs in ontvangst nemen. Onlangs verscheen de bundel De fenomenale meerval en andere verhalen.
    more
  • Joyce Bergvelt
    January 1, 1970
    Indrukwekkend boek over een periode uit de Nederlandse geschiedenis waarover nog te weinig geschreven is: de oorlog voor onafhankelijkheid in het toenmalige Nederlands-Indië, de repatriëring van een ontheemde bevolkingsgroep en het grijze gebied tussen goed en kwaad. De 'Indo' Arto vecht aan de zijde van de Nederlanders, maar wanneer hij aan het einde van de oorlog voor het eerst van zijn leven naar het land vertrekt waarvoor hij jarenlang heeft gevochten, kan hij er moeilijk aarden en vraagt hi Indrukwekkend boek over een periode uit de Nederlandse geschiedenis waarover nog te weinig geschreven is: de oorlog voor onafhankelijkheid in het toenmalige Nederlands-Indië, de repatriëring van een ontheemde bevolkingsgroep en het grijze gebied tussen goed en kwaad. De 'Indo' Arto vecht aan de zijde van de Nederlanders, maar wanneer hij aan het einde van de oorlog voor het eerst van zijn leven naar het land vertrekt waarvoor hij jarenlang heeft gevochten, kan hij er moeilijk aarden en vraagt hij zich af of hij niet voor de verkeerde kant heeft gekozen. Afwisselend geschreven vanuit de perspectieven van Arto en diens zoon, die het geweld dat hij en zijn broers van hun vader moesten ondergaan tijdens hun jeugd probeert te doorgronden door het lezen van zijn memoires.Het proza is goed, maar niet uitzonderlijk, en vanwege de gekozen structuur klinken de vele karakters in de dialogen-veelal monologen - overal wel een beetje hetzelfde. Er komt extreem veel geweld voor in het boek, dat in detail wordt omschreven. Naast de vele, gruwelijke gevechtshandelingen in de jungle van Nederlands-Indië uitgebreid die aan de orde komen, wordt er ook uitgebreid verteld over het misbruik van Arto's kinderen in Nederland. Voor mij had er wel het e.e.a. ingekort en weggelaten mogen worden, vooral tijdens de talloze gevechtsscenes.De gekozen structuur is bijzonder, in dat Birney niet alleen zijn vader en zichzelf aan het woord laat, maar ook zijn Nederlandse moeder uit Helmond, die met Arto trouwt na een korte correspondentie vanuit Nederlands-Indië. Mooi om het (mislukte) aanpassingsproces van Arto in het koude, grijze Nederland te volgen, en hoe je- door alles wat hij heeft doorstaan - bijna begrip voor hem krijgt, ondanks zijn gruweldaden tegenover zijn gezin.
    more
  • Jonina Breevaart
    January 1, 1970
    In 5-havo moest ik voor het vak geschiedenis een mondeling tentamen voorbereiden over een zelf te kiezen onderwerp. Veel klasgenoten kozen een Wereldoorlog of heksenvervolging of sekten. Dat vond ik te makkelijk. Ik koos voor de onafhankelijkheid van Nederlands Indië. Indonesië trok me. Mensen denken altijd dat ik Indisch ben. Zelfs Adriaan van Dis vroeg mij eens: “Indisch meisje?” Het onderwerp voor mijn mondeling was niet zo makkelijk, vooral omdat het lastig was om alle afkortingen van organi In 5-havo moest ik voor het vak geschiedenis een mondeling tentamen voorbereiden over een zelf te kiezen onderwerp. Veel klasgenoten kozen een Wereldoorlog of heksenvervolging of sekten. Dat vond ik te makkelijk. Ik koos voor de onafhankelijkheid van Nederlands Indië. Indonesië trok me. Mensen denken altijd dat ik Indisch ben. Zelfs Adriaan van Dis vroeg mij eens: “Indisch meisje?” Het onderwerp voor mijn mondeling was niet zo makkelijk, vooral omdat het lastig was om alle afkortingen van organisaties uit mijn hoofd te leren: KNIL, TNI, VDMB, PKI en nog meer. Toch vond ik het interessant en ik kreeg een 7,5. Als ik dit boek toen had kunnen lezen, had ik vast een 8,5 gehad, want ik heb vooral veel geleerd door dit boek te lezen. Birney schrijft met zijn hart. Je voelt zijn pijn die gevuld is met rancune. Het verhaal van zijn vader is bizar. Ging het toen echt zo? Het verhaal van zijn vader is volgens Alfreds tweelingbroer waar, maar heeft hun vader er wat sambal overheen gedaan.Ik ben blij dat ik dit boek heb gelezen, maar ik ben ook blij dat ik het uit heb; het was somber en zwaar om te lezen. Ik ben nu wel klaar voor iets lichters en vrolijkers, maar waarschijnlijk kies ik toch iets dat mij aan het denken zal zetten. Dat deed dit boek ook. #popsugarreadingchallenge2019 #bookstagram #goodreads #nederlandseliteratuur #akoliteratuurprijs #tolkvanjava #alfredbirney #books #literatuur #nederlandsindie
    more
  • Mark de Boer
    January 1, 1970
    Een indrukwekkend boek dat een uniek en tot nadenken stemmend perspectief geeft op Nederlands Indie tussen 1940 en 1950. Vier sterren voor de inhoud en betekenis van dit boek; schrijfstijl en structuur konden mij minder bekoren.Het kostte mij aanvankelijk veel moeite om te ontdekken welke kant de schrijver op wilde met dit autobiografische werk. Dat de dagboeken van de hoofdpersoon (de vader van de schrijver) zeer gedetailleerd zijn is één ding, dat ze elke vorm van onderscheid tussen hoof Een indrukwekkend boek dat een uniek en tot nadenken stemmend perspectief geeft op Nederlands Indie tussen 1940 en 1950. Vier sterren voor de inhoud en betekenis van dit boek; schrijfstijl en structuur konden mij minder bekoren.Het kostte mij aanvankelijk veel moeite om te ontdekken welke kant de schrijver op wilde met dit autobiografische werk. Dat de dagboeken van de hoofdpersoon (de vader van de schrijver) zeer gedetailleerd zijn is één ding, dat ze elke vorm van onderscheid tussen hoofd- en bijzaken missen is lastiger. Toch is juist de eindeloze opsomming van gebeurtenissen en wreedheden ook de kracht: het geeft je gevoel voor de omvang en de zinloosheid ervan en in zekere zin begrip voor het trauma en ontsporing van de schrijver die in de eerste helft vrij heftig wordt beschreven.
    more
  • Laura Heijnen
    January 1, 1970
    Dit boek begint met het verleden van de schrijver, waarbij veel rauwe verhalen naar voren komen. Geweld speelt hierbij de hoofdrol en ik krijg medelijden met Alfred, en ik snap niet hoe zijn vader (en in iets mindere zin ook zijn moeder) zich zo kan gedragen tegenover zijn kinderen. Dan volgt een stuk over het verleden van de vader tijdens de oorlog in Nederlands-Indië, minstens even rauw, en ik krijg toch meer ‘begrip’ voor de vader; het geweld jegens zijn kinderen is nooit goed, maar het is du Dit boek begint met het verleden van de schrijver, waarbij veel rauwe verhalen naar voren komen. Geweld speelt hierbij de hoofdrol en ik krijg medelijden met Alfred, en ik snap niet hoe zijn vader (en in iets mindere zin ook zijn moeder) zich zo kan gedragen tegenover zijn kinderen. Dan volgt een stuk over het verleden van de vader tijdens de oorlog in Nederlands-Indië, minstens even rauw, en ik krijg toch meer ‘begrip’ voor de vader; het geweld jegens zijn kinderen is nooit goed, maar het is duidelijk waarom hij zo verknipt is. De uitgebreide verhalen over Nederlands-Indië en de oorlogen daar boeiden mij ook, hoewel ik deze hoofdstukken soms iets te gedetailleerd vond naar mijn smaak. Kortom: een interessant boek.
    more
  • Rebecca Schaft
    January 1, 1970
    De geschiedenis van ‘Indonesië’ door de ogen van vader en het effect op zijn leven en dat van zijn naasten door de ogen van zijn zoon. Een gruwelijke en rauwe historie die niet verteld wordt op onze scholen. Zowel de historie in ‘De Oost’ als de jaren 50-70 in Den Haag. (In die zin al de moeite van het lezen waard - inzicht in de eigen historie vergroten). Het boek geeft een inkijk die het geweld en verdriet niet schuwt en tegelijkertijd relativeert met (zwarte) humor. Een boek over overleven al De geschiedenis van ‘Indonesië’ door de ogen van vader en het effect op zijn leven en dat van zijn naasten door de ogen van zijn zoon. Een gruwelijke en rauwe historie die niet verteld wordt op onze scholen. Zowel de historie in ‘De Oost’ als de jaren 50-70 in Den Haag. (In die zin al de moeite van het lezen waard - inzicht in de eigen historie vergroten). Het boek geeft een inkijk die het geweld en verdriet niet schuwt en tegelijkertijd relativeert met (zwarte) humor. Een boek over overleven als je niets anders kunt dan overleven.
    more
  • Chantal Deen
    January 1, 1970
    Nou, dat was teleurstellend. Had er meer van verwacht. Het was een onsamenhangend verhaal. Wel interessant om eens wat meer te weten te komen over de eindperiode van de kolonisatie van Nederlands-Indië, maar ik heb geen idee wat er van klopt en de schrijver zelf blijkbaar ook niet. Dat is uiteindelijk ook wel het idee van het boek, het verwerken van zijn jeugd met een vader met een oorlogsverleden uit Nederlands-Indië, maar dat kon me weinig boeien. De memoires van de vader waren daarentegen wel Nou, dat was teleurstellend. Had er meer van verwacht. Het was een onsamenhangend verhaal. Wel interessant om eens wat meer te weten te komen over de eindperiode van de kolonisatie van Nederlands-Indië, maar ik heb geen idee wat er van klopt en de schrijver zelf blijkbaar ook niet. Dat is uiteindelijk ook wel het idee van het boek, het verwerken van zijn jeugd met een vader met een oorlogsverleden uit Nederlands-Indië, maar dat kon me weinig boeien. De memoires van de vader waren daarentegen wel aardig om te lezen.
    more
  • Bart
    January 1, 1970
    Jongens jongens, wat een boek. Wat een bijzonder verhaal. Veel te laat gaan slapen, omdat ik de laatste 80 pagina's uit wilde lezen.Een stuk geschiedenis waar ik heel weinig van wist, gemengd met een eerste- en tweede generatie oorlogstrauma (waar ik een beetje van weet als psycholoog). Het verhaal is hier en daar wat stroperig, maar de stukken die zich in Indonesië afspelen vliegen voorbij. Heb het boek gekocht zonder dat ik wist waar het over ging, en dat bevalt wel.
    more
  • Brigitte Van Cauter
    January 1, 1970
    Dit boek kruipt je onder de huid, het is een 'hard' boek, het beneemt je de adem omwille van de heftigheid van hetgeen de auteur neerschrijft. Het contrast tussen de toon van het verhaal van de zoon, en het heel afstandelijke keiharde verhaal van de vader. Hoe een jongen in het voormalige Nederlands-Indië opgroeit te midden van geweld en mishandeling, en zelf ook het geweld niet zal schuwen, noch professioneel, noch ten opzichte van zijn latere gezin, met alle gevolgen van dien. Ik heb het boek Dit boek kruipt je onder de huid, het is een 'hard' boek, het beneemt je de adem omwille van de heftigheid van hetgeen de auteur neerschrijft. Het contrast tussen de toon van het verhaal van de zoon, en het heel afstandelijke keiharde verhaal van de vader. Hoe een jongen in het voormalige Nederlands-Indië opgroeit te midden van geweld en mishandeling, en zelf ook het geweld niet zal schuwen, noch professioneel, noch ten opzichte van zijn latere gezin, met alle gevolgen van dien. Ik heb het boek in stukken moeten lezen, het kwam keihard binnen.
    more
  • Harma Alting
    January 1, 1970
    Tja wat ik,zal zeggen. Ik was nieuwsgierig door de titel maar de titel dekt voor mij niet de lading. Ik had er toch andere ideeën bij. Bij tijd en wijle was het worstelen om er door te komen. Het stuk over de daadwerkelijke oorlog had van mij korter gekund. Het einde over hoe het voor de kinderen was geweest was nog het meest interessant.
    more
  • Dian
    January 1, 1970
    Ik weet niet zo goed waar ik moet beginnen: dit boek heeft me werkelijk overdonderd. De manier waarop Alfred Birney de stukken vanuit het perspectief van vader Arto en die vanuit zoon Alan heeft geschreven, is verbijsterend goed. Alan, de zoon die zijn vader lijkt te haten, de zoon die vol wrok en droge humor over zijn vader praat. Arto, de vader die bijna achteloos over de moorden lijkt te praten die hij in Indonesië gepleegd heeft. Nog nooit las ik in een boek stukken die zo'n verschillende sc Ik weet niet zo goed waar ik moet beginnen: dit boek heeft me werkelijk overdonderd. De manier waarop Alfred Birney de stukken vanuit het perspectief van vader Arto en die vanuit zoon Alan heeft geschreven, is verbijsterend goed. Alan, de zoon die zijn vader lijkt te haten, de zoon die vol wrok en droge humor over zijn vader praat. Arto, de vader die bijna achteloos over de moorden lijkt te praten die hij in Indonesië gepleegd heeft. Nog nooit las ik in een boek stukken die zo'n verschillende schrijfstijl hebben.Alan heeft me meegesleept in alles wat hij heeft meegemaakt gedurende zijn jeugd, zowel bij zijn ouders thuis als in het internaat. Arto heeft me daarentegen niet geraakt. Zijn autobiografie is geschreven in zo'n afstandelijke stijl. Ik weet niet zo goed hoe ik het beter kan omschrijven, maar het komt op mij over alsof het doden van een persoon niet veel betekent, dat het heel simpel is. Het lijkt Arto niets te doen. En ik weet niet of ik alles uit Arto's biografie moet geloven. Natuurlijk: het boek is fictie, maar toch... Ik wil de fictieve personages kunnen geloven, maar Arto... Nee, hem geloof ik niet. Dat vind ik dan ook een minpunt aan dit boek, hoewel ik er ook nog wel in kan komen dat Arto's autobiografie juist ongeloofwaardig over moest komen.
    more
  • Karin
    January 1, 1970
    De memoires van de vader konden mijn aandacht hier en daar minder goed vasthouden, de overige gedeelten lukten dat beter. Bovendien is het geheel zo goed en vol van urgentie geschreven, dat ik toch vier sterren geef.
  • Diana Van
    January 1, 1970
    Qua recensie slaat Stef hieronder de spijker op zn kop. In het begin zijn de interacties tussen de gezinsleden nog wel interessant, al springt het hier ook al enigszins van hak op de tak. Daarna komt het dagboek van zijn vader wat in sommige stukken letterlijk een 'entoenentoen' verhaal is. Of een opsomming van soortgelijke gebeurtenissen of het herhalen van emoties. Ik heb sommige stukken echt gescand omdat het voor mij oersaai werd. Soms vond ik de familiebanden zelfs zo negatief omschreven, d Qua recensie slaat Stef hieronder de spijker op zn kop. In het begin zijn de interacties tussen de gezinsleden nog wel interessant, al springt het hier ook al enigszins van hak op de tak. Daarna komt het dagboek van zijn vader wat in sommige stukken letterlijk een 'entoenentoen' verhaal is. Of een opsomming van soortgelijke gebeurtenissen of het herhalen van emoties. Ik heb sommige stukken echt gescand omdat het voor mij oersaai werd. Soms vond ik de familiebanden zelfs zo negatief omschreven, dat ik echt dat van 'wat is dit voor klaagzang'. Ik heb zelfs meerdere malen gedacht om te stoppen met lezen.
    more
Write a review