De stamhouder
Ik ben geboren op 13 april 1944 in Posen, een oude Poolse stad die eeuwenlang Pozna werd genoemd. Maar toen ik er geboren werd, te midden van bombardementen die het einde der tijden leken aan te kondigen, was dit Posen een Duitse stad vanwaaruit Hitler-Duitsland zijn Heerestruppen naar de Sovjet-Unie had gestuurd en die nu de verminkten, de gewonden, de doden en een onafzienbare stoet vluchtelingen terugkreeg. Mijn familie had deel aan dat drama. Over hen gaat dit boek. En over de gevolgen van de oorlog. Over een sluwe grootvader, die op spectaculaire wijze een van de rijkste mensen van Letland was geworden, maar twee dagen voordat de oorlog uitbrak met zijn Russische vrouw en vier kinderen, met achterlating van al zijn bezittingen, moest vluchten naar Nederland. Over een naïeve vader, die aan het Oostfront, in het uniform van de Waffen ss, uit idealisme tegen de Sovjets vocht en vervolgens in Nederland ten onder ging. Over een moeder, die na de scheiding naar Duitsland vluchtte en mijn moeder niet mocht zijn. En over mij, de kleinzoon, de zoon, de stamhouder.

De stamhouder Details

TitleDe stamhouder
Author
LanguageDutch
ReleaseOct 1st, 2014
PublisherPrometheus Bert Bakker
ISBN-139789035142268
Rating
GenreHistory, Biography, Nonfiction

De stamhouder Review

  • Iwan
    January 1, 1970
    Vanaf nu ben ik voorzichtiger met het aanschaffen van dit soort waargebeurde familieromans. Voor mij blíjft het vooral een chronologische vertelling van heftige romanwaardige gebeurtenissen. Dat komt door het gebrek aan dialoog. Ik heb het sterke vermoeden dat de schrijver, in het dagelijks leven journalist, de waarheid geen geweld wilde aandoen door dialogen te verzinnen. In het deel waarin hij de jeugd en het SS-leven van zijn vader Frans beschrijft, mis ik de dialoog het sterkst. ====Tijdens Vanaf nu ben ik voorzichtiger met het aanschaffen van dit soort waargebeurde familieromans. Voor mij blíjft het vooral een chronologische vertelling van heftige romanwaardige gebeurtenissen. Dat komt door het gebrek aan dialoog. Ik heb het sterke vermoeden dat de schrijver, in het dagelijks leven journalist, de waarheid geen geweld wilde aandoen door dialogen te verzinnen. In het deel waarin hij de jeugd en het SS-leven van zijn vader Frans beschrijft, mis ik de dialoog het sterkst. ====Tijdens het lezen van dit boek krijg ik zo nu en dan de behoefte om mijn neus dicht te knijpen en de tekst met een Polygoonjournaalachtige stem vastberaden, hardop voor te lezen. Dat is geen grap maar de zwakke plek van deze roman. Het verhaal is sterk en de personages hebben zeker romanpotentie maar het is met een jaren-50-pen beschreven.Druk je neusvleugels maar eens bij elkaar en lees deze passage maar eens hardop voor: 'In een uiterste poging, waarbij de Oude Heer het jezuïetennetwerk van Kofschoten te hulp roept, slagen Wim en Marie erin hun neef op het Stedelijk Gymnasium in Maastricht geplaatst te krijgen, al gaat dat allerminst van een leien dakje.'
    more
  • Guido
    January 1, 1970
    In elke familie sluimeren wel geheimen, kleine en grotere, en als die families dan samenkomen en er zwaar getafeld en - vooral - te veel gedronken is, komen die geheimen in flarden en brokstukken wel eens bovendrijven. Bij de familie Müninghoff is het niet anders. Alleen is het bij hen allemaal “iets” spectaculairder en “iets” extremer dan in een doorsnee familie.In ‘De stamhouder’ reconstrueert Alexander Münninghoff (Poznan, 1944) de geschiedenis van drie generaties. “Over hen gaat dit boek. Ov In elke familie sluimeren wel geheimen, kleine en grotere, en als die families dan samenkomen en er zwaar getafeld en - vooral - te veel gedronken is, komen die geheimen in flarden en brokstukken wel eens bovendrijven. Bij de familie Müninghoff is het niet anders. Alleen is het bij hen allemaal “iets” spectaculairder en “iets” extremer dan in een doorsnee familie.In ‘De stamhouder’ reconstrueert Alexander Münninghoff (Poznan, 1944) de geschiedenis van drie generaties. “Over hen gaat dit boek. Over een sluwe grootvader, die op spectaculaire wijze een van de rijkste mensen van Letland was geworden, maar twee dagen voordat de oorlog uitbrak met zijn Russische vrouw en vier kinderen, met achterlating van al zijn bezittingen, moest vluchten naar Nederland. Over een naïeve vader die aan het oostfront, in het uniform van de Waffen-SS, uit idealisme tegen de Sovjets vocht en vervolgens in Nederland ten onder ging. Over een moeder, die na de scheiding naar Duitsland vluchtte en mijn moeder niet mocht zijn. En over mij, de kleinzoon, de zoon, de stamhouder.”En al heb ik het niet zo voor autobiografieën, voor ‘De stamhouder’ maak ik graag een uitzondering. Dat heeft te maken met de boeiende achtergrondinformatie (over de Baltische staten, over Nederland in de periode voor, tijdens en na de tweede wereldoorlog), en met de beheerste journalistieke stijl van de auteur. Maar ook en vooral met de heel concrete peripetieën van deze specifieke familie: werkelijk hallucinant.‘De stamhouder’ verscheen in 2014, werd in één jaar tijd dertien keer herdrukt, en werd in 2015 bekroond met de Libris Geschiedenis Prijs. Voor de liefhebbers van literaire non-fictie: absoluut een aanrader.
    more
  • Eline Rootsaert
    January 1, 1970
    "Hoeveel fantasie je ook hebt, dit kan geen mens bedenken", schrijft recensent Chris van der Heijden van de De Groene Amsterdammer en inderdaad "De Stamhouder" is een ongelooflijk epos, onwaarschijnlijk complex en gelijk onnoemelijk knap geschreven.Alexander Münninghof sleept ons mee naar het Oude Europa, loodst ons door wereldoorlogen en eindigt de kroniek van de familie Münninghof met het overlijden van zijn moeder in 1999. De Stamhouder is een groots boek en verdient de Gouden Boekenuil, de A "Hoeveel fantasie je ook hebt, dit kan geen mens bedenken", schrijft recensent Chris van der Heijden van de De Groene Amsterdammer en inderdaad "De Stamhouder" is een ongelooflijk epos, onwaarschijnlijk complex en gelijk onnoemelijk knap geschreven.Alexander Münninghof sleept ons mee naar het Oude Europa, loodst ons door wereldoorlogen en eindigt de kroniek van de familie Münninghof met het overlijden van zijn moeder in 1999. De Stamhouder is een groots boek en verdient de Gouden Boekenuil, de AKO én de LIBRIS.
    more
  • Martine Letterie
    January 1, 1970
    Interessante familiegeschiedenis. De achtergrond van deze familie is bijzonder, en daarom alleen is het boek de moeite van het lezen waard. Gelukkig is het ook nog heel goed geschreven. Toch miste ik nog iets, wie is Alexander uiteindelijk zelf geworden?
    more
  • Kaat V
    January 1, 1970
    De Stamhouder is Alexander MünninghoffZo begint het boek van Alexander Münninghoff en je waant je vanaf zin eerst al in boek dat niet zou misstaan op de plank ‘fictie’. Geheim agenten, wapensmokkel, ontvoering, ontrouw, intriges het is ongelooflijk wat er op die drie generaties is gebeurd. Een gezin in Nederland met een zoon die aansluit bij de SS (de vijand), terwijl de vader dan weer samenwerkt met de geallieerden. Een zakenimperium over verschillende landen dat uiteindelijk oorlog niet zal ov De Stamhouder is Alexander MünninghoffZo begint het boek van Alexander Münninghoff en je waant je vanaf zin eerst al in boek dat niet zou misstaan op de plank ‘fictie’. Geheim agenten, wapensmokkel, ontvoering, ontrouw, intriges het is ongelooflijk wat er op die drie generaties is gebeurd. Een gezin in Nederland met een zoon die aansluit bij de SS (de vijand), terwijl de vader dan weer samenwerkt met de geallieerden. Een zakenimperium over verschillende landen dat uiteindelijk oorlog niet zal overleven, ondanks het zakentalent van de vader. Vrouwen komen en gaan, oorlogen ontstaan en eindigen, maar … de stamhouder blijft bestaan. De bloedlijn.Ik heb het boek gelezen naar aanleiding van een interview met Münninghof in Touché (radio 1), dat je hier kan beluisteren.5 redenen om De Stamhouder te lezenAls je meer wil lezen over de complexiteit van familie en de invloed van familiebanden op je identiteit. Of je van hen houdt of je haat hen, ze bepalen voor een groot stuk je levensgeschiedenis.Over de invloed van de oorlog op het alledaagse leven, hier van rijke ingeweken NederlandersWat omging achter de schermen van de oorlog : hoe er gesjoemeld is en de oorlog clandistiene economische mogelijkheden bood, tot zelfs na het eind van de oorlog, je leest er hoe ze ‘reisorganisaties’ hebben om ex-SS-ers naar Zuid-Amerika te loodsen.Het boek is spannend en goed geschreven… omdat je het niet voor mogelijk houdt dat dit echt is gebeurd.
    more
  • Jerobeam
    January 1, 1970
    Een mooi boek over een bijzondere familie. Opa vertrok vanuit Laren naar Letland, trouwde een Russische gravin en maakte zijn fortuin. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog nam hij zijn gezin mee terug naar Nederland, op de vlucht voor de Sovjets. Zijn zoon, vader van de auteur had zich inmiddels aangesloten bij de Waffen SS en vocht aan het Oostfront. In de nasleep werd Alexander Münninghoff als kleine jongen twee keer ontvoerd, eerst door zijn moeder, daarna door zijn vader Frans. Deze laat Een mooi boek over een bijzondere familie. Opa vertrok vanuit Laren naar Letland, trouwde een Russische gravin en maakte zijn fortuin. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog nam hij zijn gezin mee terug naar Nederland, op de vlucht voor de Sovjets. Zijn zoon, vader van de auteur had zich inmiddels aangesloten bij de Waffen SS en vocht aan het Oostfront. In de nasleep werd Alexander Münninghoff als kleine jongen twee keer ontvoerd, eerst door zijn moeder, daarna door zijn vader Frans. Deze laatstgenoemde was minder handig dan opa en kreeg verschillende keren te maken met oplichters. Een stoet van kleurrijke figuren komt voorbij, tegen het decor van de woelige geschiedenis van het Europa van de twintigste eeuw. Het verhaal blijft boeien, al is Alexander Münninghoff geen groot stilist. Hij maakt vaak gebruik van gemeenplaatsen, zoals 'Intussen pakten zich zeer donkere wolken samen boven het hoofd van mijn vader.' Maar dit hindert niet, puur vanwege de inhoud. Hoewel moeilijk is te zeggen in hoeverre de schrijver het verhaal heeft geromantiseerd (hij beschrijft scènes die onmogelijk vastgelegd hebben kunnen worden alsof hij er zelf bij was) is De stamhouder te beschouwen als een belangrijke vastlegging van oral history en boven alles als een meeslepende familiekroniek.
    more
  • Ingrid
    January 1, 1970
    Ik snap dat dit boek niet iedereen zal aanspreken. Ik vond het 3,5 sterren waard. Ik hou van levensgeschiedenissen en deze vond ik interessant. De karakters hoeven niet zo uitgediept te worden omdat het vertellen van een levensgeschiedenis een ander doel heeft dan een roman.Een paar familieleden zijn zo onsympathiek dat je met een boogje om ze heen zou lopen. Toch is het belangrijk om ook deze geschiedenis niet verloren te laten gaan.
    more
  • Irma Maes
    January 1, 1970
    Alexander Münninghoff is erin geslaagd om zijn familieverhaal op een bijzondere manier te verwoorden. Hij neemt je mee in zijn wereld en het laat je niet meer los. Het geeft tevens een goed beeld van de dilemma's die velen in de oorlog hebben gehad en laat zien dat goed niet altijd absoluut goed is en slecht niet altijd absoluut slecht. Hierdoor krijg je meer begrip voor keuzes die toen gemaakt zijn. Kortom een prachtig genuanceerd verhaal, zeker het lezen waard!
    more
  • Paul Saanen
    January 1, 1970
    Een ongekend familiedrama met veel te veel zijpaden en niet ter zake doende informatie en namen waardoor het verhaal heel rommelig wordt en het lezen af en toe doorbijten is. Door het beschrijvende karakter van de familiegeschiedenis blijft het verhaal te afstandelijk en wordt weinig emotie opgeroepen.
    more
  • Albert Reinink
    January 1, 1970
    Een koning van een boek. Een familiegeschiedenis met veel geweld en drama, verteld op een liefdevolle maar niet sentimentele en bijzonder vlotte manier.
  • Jacques Thielen
    January 1, 1970
    Onvoorstelbaar dat zoveel geschiedenis en gebeurtenissen passen in een familie. Het boek geeft tevens een goed beeld van de wereldgeschiedenis in haar heftige periode van rond en na de tweede wereldoorlog. Mooi boek en goed geschreven.
  • Yves Bekaert
    January 1, 1970
    Ik ben een liefhebber van biografieën en hoewel hier sprake is van een familiekroniek is 'De Stamhouder' autobiografisch en gebaseerd op feiten en familieverhalen. En hoe. Het leven van de Münninghoff's geeft een zeer indringend beeld hoe persoonlijke levens getekend worden door de ontwikkelingen in Europa in de twintigste eeuw en hoe de afzonderlijke familieleden daar ieder voor zich inhoud aan hebben gegeven. 'De Stamhouder' heb ik ademloos zitten lezen en ben ik door het lezen ervan me nog ee Ik ben een liefhebber van biografieën en hoewel hier sprake is van een familiekroniek is 'De Stamhouder' autobiografisch en gebaseerd op feiten en familieverhalen. En hoe. Het leven van de Münninghoff's geeft een zeer indringend beeld hoe persoonlijke levens getekend worden door de ontwikkelingen in Europa in de twintigste eeuw en hoe de afzonderlijke familieleden daar ieder voor zich inhoud aan hebben gegeven. 'De Stamhouder' heb ik ademloos zitten lezen en ben ik door het lezen ervan me nog eens bewust geworden van het feit hoe de geschiedenis invloed kan hebben op het persoonlijke leven van mensen.
    more
  • Marjet
    January 1, 1970
    Als De stamhouder van Alexander Münninghoff fictie geweest zou zijn, zou ik als lezer waarschijnlijk gezegd hebben: ‘Hoe verzint ie het, dit is over the top, mijnheer Münninghoff heeft een rijke fantasie.’ De stamhouder is echter het autobiografische verhaal van zijn eigen familie. Hoewel geeneen noot de tekst verantwoord, ga ik er vanuit dat er geen woord gelogen is. Dat komt in de eerste plaats door de pakkende, afstandelijk luchtige schrijfstijl. Münninghoff is een rasverteller, zo heb ik ook Als De stamhouder van Alexander Münninghoff fictie geweest zou zijn, zou ik als lezer waarschijnlijk gezegd hebben: ‘Hoe verzint ie het, dit is over the top, mijnheer Münninghoff heeft een rijke fantasie.’ De stamhouder is echter het autobiografische verhaal van zijn eigen familie. Hoewel geeneen noot de tekst verantwoord, ga ik er vanuit dat er geen woord gelogen is. Dat komt in de eerste plaats door de pakkende, afstandelijk luchtige schrijfstijl. Münninghoff is een rasverteller, zo heb ik ook mogen constateren door het beluisteren van een paar interviews, die hij na verschijnen van de familiekroniek heeft gegeven. De schrijver oordeelt eigenlijk nauwelijks over het gedrag van zijn grootouders, vader en moeder, stiefmoeder en ooms en tantes. Dat mag je als lezer zelf doen en dat levert soms uitroepen op als ongelooflijk, wat een intriges, wat een schoft, onbegrijpelijk dat iemand zo kan zijn, en wat dies meer zij. Alles wat je een kind niet toewenst, overkomt deze auteur. Het jochie, dat Bully wordt genoemd, is de eerste kleinzoon en stamhouder. Hij wordt vereerd door zijn grootvader, steevast de oude heer genoemd. Een man met een scherp zakelijk instinct, voor de oorlog puissant rijk geworden, die over lijken gaat als het moet, en menigmaal dankzij het illegale circuit en met geld het nodige gedaan weet te krijgen. Zijn oudste zoon Frans vecht in WOII als SS’er in Rusland aan het front, en na de oorlog moeten alle illegale zeilen worden bijgezet om Frans uit handen van de justitie te houden.Frans is in alle opzichten een loser, mede door zijn opvoeding verpest. Omdat hij vooral met zichzelf bezig is, heeft hij weinig oog voor zijn zoon, de auteur. Zijn oorlogsverleden en de drang rijker te worden dan zijn eigen vader, wat hem van geen kanten lukt, integendeel, is belangrijker. Met zijn moeder, Wera, heeft Münninghoff een veel ingrijpendere relatie, tot hij als zevenjarig jochie wordt ontvoerd door zijn grootvader en hij vervolgens zijn moeder achttien jaar niet meer ziet. In feite is deze familiekroniek het relaas over Frans Münninghoff, de vader van de auteur. Het verhaal beschrijft de relatie met die hij met zijn vader, de oude heer heeft en uiteindelijk gaat het verhaal ook over de relatie, die de auteur met zijn vader Frans heeft, al is daar weinig relatie te bespeuren en juist dat maakt deze familiekroniek in zijn geheel zo schrijnend.
    more
  • Maria
    January 1, 1970
    Interessante en nogal roerige familiegeschiedenis opgetekend uit feiten en familieverhalen. Historische gebeurtenissen met een erg persoonlijke invalshoek.De familie en wat er allemaal mee gebeurt is best complex.Alexanders opa, ‘de Oude Heer’, was een Nederlandse zakenman die fortuin had gemaakt in Letland. Hij stuurt zoon Frans (Alexanders vader), naar Nederland om te studeren. Frans haat het daar en verzet zich tegen het Nederlander zijn. Eind 1939 vlucht de familie uit angst voor de bolsjewi Interessante en nogal roerige familiegeschiedenis opgetekend uit feiten en familieverhalen. Historische gebeurtenissen met een erg persoonlijke invalshoek.De familie en wat er allemaal mee gebeurt is best complex.Alexanders opa, ‘de Oude Heer’, was een Nederlandse zakenman die fortuin had gemaakt in Letland. Hij stuurt zoon Frans (Alexanders vader), naar Nederland om te studeren. Frans haat het daar en verzet zich tegen het Nederlander zijn. Eind 1939 vlucht de familie uit angst voor de bolsjewieken terug naar Nederland. Frans sluit zich daar aan bij de Waffen SS. Hij was idolaat van Duitsland (niet van Hitler)en zag de Duitsers als bondgenoten om de familiebezittingen in Letland terug te kunnen krijgen. Als een geestelijk wrak kwam hij uiteindelijk uit de oorlog. En dat kwam eigenlijk nooit meer goed. In 1944 is inmiddels Alexander geboren en groeit op in een uitzonderlijke omgeving. ‘Zo groeide ik op als een jongen met geheimen: over mijn vader in de oorlog, over mijn armlastige moeder die met mijn onechte zusje in Duitsland woonde, over mijn streng katholieke grootvader en diens duistere activiteiten, over mijn ontvoering, over dat we onderling nog steeds het liefst Duits spraken. Allemaal zaken die een ongedwongen omgang met mijn Nederlandse leeftijdgenoten belemmerden en er de oorzaak van waren dat ik au fond een teruggetrokken, eenzaam bestaan leidde. Ik wist dat er op allerlei terreinen een groot verschil bestond tussen de levenswijze en de achtergrond van onze familie en die van de ons omringende Nederlanders, en dat was voor mij voldoende om af te zien van vriendjes die ik bij mij thuis zou moeten uitnodigen.’Münninghoff beschrijft persoonlijke en zakelijke verwikkelingen in en om de familie. En dat zijn er bizar veel. Spionage, smokkel,buitenechtelijke relaties, pesterijen en veel, héél veel gekonkel. Grootvader heeft belangrijke, ook internationale contacten en kan altijd van alles regelen vaak op een obscure manier.Münninghoff is natuurlijk journalist maar het boek leest als een roman. Het is een aangrijpend en onthutsend verhaal en boeiend geschreven maar toch kan ik er niet helemaal enthousiast over zijn. Of misschien was ik alleen geïrriteerd door de onsympathieke personages…
    more
  • Jasper
    January 1, 1970
    Het moet mij toch even van het hart, vandaar deze blog. Wat heeft Alexander Münnighof met de stamhouder een mooi, ontroerend en eerlijk boek geschreven. Ik ben echt niet de enige die dat vindt. Niet voor niets kreeg deze familiekroniek in 2015 de Libris geschiedenisprijs.Het boek vertelt de geschiedenis van drie generaties Münninghof. Van zijn opa, via zijn vader eindigt het verhaal uiteindelijk bij de kleine Alexander. In 1944 geboren in Polen als zoon van een Nederlandse SS-soldaat, maar voor Het moet mij toch even van het hart, vandaar deze blog. Wat heeft Alexander Münnighof met de stamhouder een mooi, ontroerend en eerlijk boek geschreven. Ik ben echt niet de enige die dat vindt. Niet voor niets kreeg deze familiekroniek in 2015 de Libris geschiedenisprijs.Het boek vertelt de geschiedenis van drie generaties Münninghof. Van zijn opa, via zijn vader eindigt het verhaal uiteindelijk bij de kleine Alexander. In 1944 geboren in Polen als zoon van een Nederlandse SS-soldaat, maar voor het verhaal misschien nog wel belangrijker. Oudste zoon van de oudste zoon en daarmee de stamhouder. Meer dan genoeg reden voor opa Münninghof om zich actief te bemoeien met het leven van de dan nog jonge Alexander. En jammer genoeg voor de kleine Alexander is zijn opa niet bepaald een doorsneeman. Hij is een entrepreneur met een gigantisch, Europees netwerk. Een man ook die niet alleen gewend is zijn zin te krijgen, maar ook om er zelf alles aan te doen om de werkelijkheid te beïnvloeden. Wat er uiteindelijk toe leidt dat Alexander zo'n 30 jaar van zijn leven geen contact heeft met zijn moeder en terechtkomt in een huwelijk waarin zijn vader en zijn nieuwe vrouw veel van zichzelf en elkaar, maar een stuk minder van hem houden. Waarin hij wekelijks zijn vader zichzelf kapot ziet zuipen terwijl de oud SS-man Alexander vertelt over zijn brute oorlogservaringen.Om half tien 's ochtends begon ik te lezen en om 18.00 uur sloeg ik de laatste bladzijde om. Het is lang geleden dat een schrijver mij zo wist te raken met een boek. Het gevoel wat bij mij overheerste na die laatste bladzijde was er een van medelijden. Hoe is het mogelijk dat iemand een jeugd meemaakt waarin eenzaamheid zo de boventoon voert. Op geen enkele manier wordt het belang van het kind gezien, laat staan dat mensen bereid zijn over hun eigen schaduw heen te stappen door dat belang centraal te stellen. Een andere tijd en een andere mores, maar daarom niet minder tragisch.
    more
  • Linda
    January 1, 1970
    Opa Münninghoff “De Oude Heer” verhuist voor de oorlog naar Letland waar hij al snel fortuin maakt en als een soort nieuwe adel opgenomen wordt in de Duitse adelkringen van dat moment. Er worden in totaal vier kinderen geboren: Frans, Xeno, Jimmy en Titty, die onbezorgd opgroeien als rijkeluiskinderen. En dan breekt de oorlog uit. De Oude Heer heeft hele goede contacten en krijgt bericht van de invasie van Polen. Hij weet nog net met de hele familie en een klein deel van zijn fortuin te ontkomen Opa Münninghoff “De Oude Heer” verhuist voor de oorlog naar Letland waar hij al snel fortuin maakt en als een soort nieuwe adel opgenomen wordt in de Duitse adelkringen van dat moment. Er worden in totaal vier kinderen geboren: Frans, Xeno, Jimmy en Titty, die onbezorgd opgroeien als rijkeluiskinderen. En dan breekt de oorlog uit. De Oude Heer heeft hele goede contacten en krijgt bericht van de invasie van Polen. Hij weet nog net met de hele familie en een klein deel van zijn fortuin te ontkomen naar Nederland, waar ze na wat omzwervingen in Voorburg belanden. Daar regeert de zeer katholieke Oude Heer met ijzeren hand over de familie. Zakenman als hij is weet hij ook tijdens de oorlog met allerlei handel en verhalen bij zowel de bezetter als het verzet grote indruk te maken.Oudste zoon Frans wil vanaf het begin niet deugen: hij haat Nederland, adoreert Duitsland en zodra het kan meldt hij zich aan bij de SS om aan het Oostfront te gaan vechten. Hij trouwt met zijn jeugdliefde Werra en midden in de oorlog krijgen ze een zoon, Alexander, de oogappel van opa omdat hij De Stamhouder is. Na de oorlog vervalt Frans van kwaad tot erger: schimmige handel, buitenechtelijke kinderen, list en bedrog, veel te veel drank, totaal geen verantwoordelijkheidsgevoel. De oorlog was zijn finest hour, daarna gaat het alleen maar bergaf. Moeder Werra wordt het huis en het land uitgetrapt door opa en Frans samen en belandt in Duitsland in uiterste armoede.En tussen al deze puinhopen moet Alexander proberen iets van zijn leven te maken, wat hem wonderwel lukt. Ik kan begrijpen dat hij dit verhaal op wilde schrijven, want ik denk dat er weinig mensen zijn die in zo’n disfunctionele familie opgegroeid zullen zijn met zulke bizarre verhalen. Ik vind de stijl soms wat schonkig, maar onderhoudend is het wel. Of het De Geschiedenisprijs voor het beste geschiedenisboek verdient kan je je afvragen…
    more
  • Renée
    January 1, 1970
    Begin met de gevonden helm is geniaal en daarna blijkt het ook een bijzonder familieverhaal, eentje waarvan ik blij ben dat die verteld wordt, omdat dit perspectieven zijn die je niet vaak hoort. De informatiedichtheid is vrij hoog, dus in elke zin staan erg veel namen en begrippen, waardoor ik niet alles in me op kon nemen en wat minder in het verhaal zat. Er zitten redelijke stukken in, goede en prachtige stukken die ik 5 sterren zou geven. De beschrijving bijvoorbeeld van de 'veldslag' tussen Begin met de gevonden helm is geniaal en daarna blijkt het ook een bijzonder familieverhaal, eentje waarvan ik blij ben dat die verteld wordt, omdat dit perspectieven zijn die je niet vaak hoort. De informatiedichtheid is vrij hoog, dus in elke zin staan erg veel namen en begrippen, waardoor ik niet alles in me op kon nemen en wat minder in het verhaal zat. Er zitten redelijke stukken in, goede en prachtige stukken die ik 5 sterren zou geven. De beschrijving bijvoorbeeld van de 'veldslag' tussen de twee jongetjes Bully en Hans in Duitsland was heel sterk, maar als Alexander/Bully dan de volgende dag op bezoek komt bij Hans, houdt Hans een verhandeling over zijn vader die ik erg ongeloofwaardig vind. Het is duidelijk dat de schrijver bepaalde informatie aan de lezer wil presenteren en Hans is daar de spreekbuis voor. Maar als even later Hans dan weer zegt dat Bully naar Hans zijn vader moet om kennis te maken en hij hem anders niet meer wilt zien, zitten we weer op 5 sterren.
    more
  • Jan-Joost Bouwman
    January 1, 1970
    Really enjoyed this book about the family of former Dutch correspondent in Russia Alexander Munninghoff. The stories about his trading and scheming grandfather are fascinating. The stories about the doomed romance between his parents is mostly tragic. His father never recovers from the war, during which he fought for the SS because he felt more (Baltic-)German than Dutch, and losing his beloved Baltic German pre-war world. The relationship between the tycoon and his son never recovers from the a Really enjoyed this book about the family of former Dutch correspondent in Russia Alexander Munninghoff. The stories about his trading and scheming grandfather are fascinating. The stories about the doomed romance between his parents is mostly tragic. His father never recovers from the war, during which he fought for the SS because he felt more (Baltic-)German than Dutch, and losing his beloved Baltic German pre-war world. The relationship between the tycoon and his son never recovers from the attempt to dutchify the latter - although after the war the son realises he can't go without his fathers money. The grandfather always wanted his son to marry a Dutch girl instead (from an important business family). When the marriage breaks up he drives the mother away to Germany and manages to kidnap the grandson to have him raised in the Netherlands. Neither parents seems particularly interested in young Alexander. His father leads a live of drinking and scheming, but lacking his fathers savy in business keeps losing money. His mother leads a life in poverty, never getting over the failed marriage and the rejection by the family.At times the stories seem a bit far fetched, but I expect most of it is based on facts. Naturally a lot of the conversation is not factual, but this makes the book very easy to read. The book gives a small insight into German-Baltic, a world we know so little about and a history we learn very little about in school. The books I know of about men fighting for Nazi Germany are mostly about people looking for adventure. The Baltic perspective was a very interesting and unexpected addition.
    more
  • Dorothee
    January 1, 1970
    Wat een indrukwekkende familiegeschiedenis! Alexander Münninghoff vertelt over zijn grootvader, die in de periode van de Eerste Wereldoorlog van Nederland naar Riga (Letland) verhuisde en daar een zeer succesvol zakenman werd; over zijn vader, die in de Tweede Wereldoorlog als SS'er aan het oostfront tegen de bolsjewieken vocht; en over zijn moeder, die na de oorlog door zijn vader werd verlaten en - door toedoen van de grootvader - ook van haar zoon werd gescheiden. Het boek gaat over de comple Wat een indrukwekkende familiegeschiedenis! Alexander Münninghoff vertelt over zijn grootvader, die in de periode van de Eerste Wereldoorlog van Nederland naar Riga (Letland) verhuisde en daar een zeer succesvol zakenman werd; over zijn vader, die in de Tweede Wereldoorlog als SS'er aan het oostfront tegen de bolsjewieken vocht; en over zijn moeder, die na de oorlog door zijn vader werd verlaten en - door toedoen van de grootvader - ook van haar zoon werd gescheiden. Het boek gaat over de complexe gevolgen van ieders individuele keuzes tegen de achtergrond van de Europese ontwikkelingen in de eerste helft van de 20e eeuw; over de langdurige invloed van de Tweede Wereldoorlog op ieders persoonlijke leven; over kwetsbaarheid en veerkracht. Een van de meeste indrukwekkende verhalen is wanneer Alexander als 7-jarige in Duitsland met zijn buurjongen Hans speelt. De vader van Hans blijkt in dezelfde divisie te hebben gevochten als de vader van Alexander en - in tegenstelling tot de vader van Alexander - is deze man ernstig gewond geraakt. Alexander ontmoet de vader van Hans en schrikt zich wezenloos van de gruwelijke verwondingen. Het verhaal wordt in een vlot tempo verteld en ondanks de vele verhaallijnen wordt het nooit verwarrend. Wel had ik soms moeite met de lange zinnen, die ik soms meerdere malen moest lezen om het te kunnen volgen. Niettemin: dit boek is de moeite van het lezen meer dan waard!!
    more
  • Betje van der Stroom
    January 1, 1970
    Víc než o pokračovateli rodu, o Bullym, je kniha nakonec spíše o jeho otci a o tom, jak některá rozhodnutí dokážou nadělat pořádnou paseku v rodinných vztazích, ačkoliv všechno začíná tak nadějně a slibně a zdá se, že i přes hrůzy Druhé světové války rodina bude zase žít normálně. I přes snahy Starého pána udržet vybudovanou prestiž rodiny se vše nakonec rozpadne vlivem mnoha událostí, ale především díky neopatrnému jednání členů rodu, až to vše končí dekandencí.Příběh me naprosto pohltil, byť j Víc než o pokračovateli rodu, o Bullym, je kniha nakonec spíše o jeho otci a o tom, jak některá rozhodnutí dokážou nadělat pořádnou paseku v rodinných vztazích, ačkoliv všechno začíná tak nadějně a slibně a zdá se, že i přes hrůzy Druhé světové války rodina bude zase žít normálně. I přes snahy Starého pána udržet vybudovanou prestiž rodiny se vše nakonec rozpadne vlivem mnoha událostí, ale především díky neopatrnému jednání členů rodu, až to vše končí dekandencí.Příběh me naprosto pohltil, byť jsem se občas ztrácela ve jménech a vztazích, a ačkoliv byl vyprávěn střízlivým jazykem žurnalisty, přesto Münninghoff dokáže perfektně vystihnout atmosféru prostředí.Při čtení knihy mi neustále naskakovala otázka, co je vlastně nejdůležitějším faktorem, který nám určuje, ke kterému národu patříme, kde je naše doma, když otec je Nizozemec, matka je napůl Ruska a Němka a jejich děti se narodí v Lotyšsku, kde vyrůstají? Kde v takovém chaosu hledat svou vlastní identitu, ukotvení rodu, zvlášť když se podobná situace opakuje u další generace? Možná to nakonec bylo největší překážkou k tomu, aby rodina hladce a pospolitě fungovala - svým způsobem jsem rozuměla Fransovu odporu k Nizozemsku a jeho touze být Němcem, bojovat za války ve Waffen-SS, když Nizozemsko bylo nějakou vzdálenou zemí, kde nikdy nebyl a se kterou byl propojen jen přes svého otce, který ho ale stůj co stůj chtěl donutit stát se Nizozemcem.
    more
  • Maaike Luttikhuis
    January 1, 1970
    Heel boeiend familieverhaal, raakt aan vele aspecten van de Europese geschiedenis, zeer eloquent en soms een beetje pocherig geschreven. Fijn om te lezen!
  • Hilde
    January 1, 1970
    Prachtig geschreven familieverhaal over de wonderlijke geschiedenis van de familie Munninghoff. De vader en opa van Alexander bewandelen een wonderlijk levenspad. Opa vergaart voor de tweede wereldoorlog een groot kapitaal als ondernemer in Letland, maar de familie verliest al dat kapitaal en de prachtige villa wanneer zij vluchten voordat de Russen het land innemen. Terug naar Nederland, het land va oorsprong. Na de oorlog bouwt opa daar een nieuw imperium op. Kan zijn handel en wandel wel alti Prachtig geschreven familieverhaal over de wonderlijke geschiedenis van de familie Munninghoff. De vader en opa van Alexander bewandelen een wonderlijk levenspad. Opa vergaart voor de tweede wereldoorlog een groot kapitaal als ondernemer in Letland, maar de familie verliest al dat kapitaal en de prachtige villa wanneer zij vluchten voordat de Russen het land innemen. Terug naar Nederland, het land va oorsprong. Na de oorlog bouwt opa daar een nieuw imperium op. Kan zijn handel en wandel wel altijd het daglicht verdragen? Vader neemt in de oorlog de wapens op tegen de Russen en gaat bij de SS. Goed of fout? Alexander's vader komt naar voren als een enigszins louche figuur met vreemde handeltjes. Bewonderenswaardig hoe Alexander zijn eigen geschiedenis met empathie en afstandelijkheid beschrijft. Het moet een moeilijke jeugd zijn geweest, waarbij hij zelfs door zijn gescheiden vader wordt ontvoerd en hij jaren lang zijn moeder niet ziet. De pijn van deze scheiding komt er in later jaren uit. Munninghoff beschrijft dat aangrijpend, zonder enige vorm van sentimentaliteit. Behalve een boeiend boek over de vreemde spagaat waarin de Baltische staten verkeren in de oorlog, is het verhaal ook een mooi persoonlijk document.
    more
  • Petra
    January 1, 1970
    Alexander Münninghoff beschrijft zijn familiegeschiedenis. Van zijn opa die grip op de familie wil houden, tot zijn vader die SS'er wordt en zijn moeder die geen echte raad weet met haar rol als moeder van de stamhouder van deze familie. Dit doet hij met precieze en een vrij onafhankelijk geluid voor iemand die zelf zoveel binding heeft met de hoofdpersonen. En toch vroeg ik me als lezer af waarom ik dit verhaal las (ik heb het boek gewonnen en begon vanuit interesse), want waarom wil ik de gesc Alexander Münninghoff beschrijft zijn familiegeschiedenis. Van zijn opa die grip op de familie wil houden, tot zijn vader die SS'er wordt en zijn moeder die geen echte raad weet met haar rol als moeder van de stamhouder van deze familie. Dit doet hij met precieze en een vrij onafhankelijk geluid voor iemand die zelf zoveel binding heeft met de hoofdpersonen. En toch vroeg ik me als lezer af waarom ik dit verhaal las (ik heb het boek gewonnen en begon vanuit interesse), want waarom wil ik de geschiedenis van juist die gezin weten? Mijn moeder ziet het echter als een verhaal waarin verschillende kanten van het leven worden uitgelegd. Zodat we kunnen zien, als lezer, dat niet alles zwart wit is en niet elke ss'er dat bijvoorbeeld vanwege dezelfde redenen wordt. Dat inzicht biedt het boek, en dat is mooi, juist doordat het zo 'onafhankelijk' en bijna zonder oordelen geschreven is. Een interessant verhaal, maar niet zo wervelend als de rest van de wereld het ervaart. Elk gezin zal achter gesloten deuren een mooi verhaal verstopt hebben.
    more
  • Carlo Hagemann
    January 1, 1970
    Toeval of niet, ik heb dit boek gelezen vlak nadat ik Oorlog en Terpentijn van Stefan Hertmans heb gelezen. Beide boeken betreffen een door een oorlog getekende familiegeschiedenis. Hertmans schrijft over zijn grootvader in de Eerste Wereldoorlog, Münninghoff over zijn vader in de Tweede. De een was een held, de ander een loser (in alle betekenissen van het woord. Waar Hertmans zijn grootvader het woord geeft, houdt Münninghoff de regie in handen. Het levert een prachtige familiesaga op, juist v Toeval of niet, ik heb dit boek gelezen vlak nadat ik Oorlog en Terpentijn van Stefan Hertmans heb gelezen. Beide boeken betreffen een door een oorlog getekende familiegeschiedenis. Hertmans schrijft over zijn grootvader in de Eerste Wereldoorlog, Münninghoff over zijn vader in de Tweede. De een was een held, de ander een loser (in alle betekenissen van het woord. Waar Hertmans zijn grootvader het woord geeft, houdt Münninghoff de regie in handen. Het levert een prachtige familiesaga op, juist vanwege de verkeerde keuzes die ieder in het leven maakt. De vertelling over zaken waar je niet trots op kunt zijn - het sjacheren van opa, de keus van vader voor de Waffen-SS, en de chantage door halfzus Andrea - vormen een basis voor gedachten over wat familie is en hoeveel ze 'fout' mogen doen alvorens je jezelf van hen afkeert. Münninghoff stelt dit universele thema aan de orde, waar Hertmans blijft steken in een verhaal van bewondering en verwondering over die grootvader 'die het allemaal toch maar meemaakte'.
    more
  • Jan
    January 1, 1970
    Dat Alexander Münninghoff de geschiedenis van zijn familie in Letland, Duitsland en Nederland vlak voor,tijdens en na de tweede wereldoorlog wilde opschrijven kan ik me goed voorstellen. Het(nood)lot had heel wat in petto voor de diverse leden van de Münninghoffs en aanhang. Toch viel,na alle lof die dit boek is toegezwaaid,het me wat tegen. Het is zeker vlot geschreven maar naar mijn smaak vaak niet erg diepgaand. Er worden veel gebeurtenissen en feiten genoemd die me niet bijster interesseren Dat Alexander Münninghoff de geschiedenis van zijn familie in Letland, Duitsland en Nederland vlak voor,tijdens en na de tweede wereldoorlog wilde opschrijven kan ik me goed voorstellen. Het(nood)lot had heel wat in petto voor de diverse leden van de Münninghoffs en aanhang. Toch viel,na alle lof die dit boek is toegezwaaid,het me wat tegen. Het is zeker vlot geschreven maar naar mijn smaak vaak niet erg diepgaand. Er worden veel gebeurtenissen en feiten genoemd die me niet bijster interesseren en afleiden van de inderdaad wel spectaculaire lotgevallen van de familie van de schrijver en niet te vergeten van hemzelf. Maar misschien waren mijn verwachtingen te hoog gespannen toen ik aan het boek begon. Wat zijn overigens 2 van de hoofdfiguren uit het boek, de opa, die alleen op economisch gewin uit is en de vader, een diehard SS'er, vreselijk onsympathiek en dan druk ik me zacht uit.
    more
  • Mathilde
    January 1, 1970
    Dit boek zag ik liggen in de bibliotheek van station Haarlem. Ik ben de laatste tijd begonnen met het lezen van biografieen, dus dit leek me wel wat. En ja het was inderdaad wat! Het is een familieverhaal van Munninghoff zelf dat zich afspeelt in voornamelijk 1900- 1960. Die tijd van het adelijke leven (Munninghoff was een miljonairsfamilie) wordt heel wervelend beschreven. Er gebeurt veel. Zoveel dat je gaat denken dat een deel vast verzonnen moet zijn omdat dit een autobiografie is, maar als d Dit boek zag ik liggen in de bibliotheek van station Haarlem. Ik ben de laatste tijd begonnen met het lezen van biografieen, dus dit leek me wel wat. En ja het was inderdaad wat! Het is een familieverhaal van Munninghoff zelf dat zich afspeelt in voornamelijk 1900- 1960. Die tijd van het adelijke leven (Munninghoff was een miljonairsfamilie) wordt heel wervelend beschreven. Er gebeurt veel. Zoveel dat je gaat denken dat een deel vast verzonnen moet zijn omdat dit een autobiografie is, maar als dat inderdaad zo is, vind ik dat niet erg! Want het is echt lekker geschreven, je kunt het makkelijk doorlezen.En dat heb ik dan ook gedaan. Dit boek had ik in 2 dagen uit. Ik ben nu benieuwd naar de andere boeken van Munninghoff!
    more
  • Raymond
    January 1, 1970
    Waanzinnig interessante familiekroniek over een Nederlandse familie, die rijk wordt in Riga, maar door de Tweede Wereldoorlog gedwongen wordt terug te keren naar Nederland. De vader van de schrijver meldt zich aan bij de Waffen SS tot afschuw van zijn vader. Deze, de opa van de schrijver, gebruikt zijn positie bij de Duitse bezetter om het verzet te helpen. Na de oorlog gebruikt hij de katholieke maffia om hemzelf en ook zijn zoon te helpen. Het is een boek met veel dimensies, zoon van een Nazi Waanzinnig interessante familiekroniek over een Nederlandse familie, die rijk wordt in Riga, maar door de Tweede Wereldoorlog gedwongen wordt terug te keren naar Nederland. De vader van de schrijver meldt zich aan bij de Waffen SS tot afschuw van zijn vader. Deze, de opa van de schrijver, gebruikt zijn positie bij de Duitse bezetter om het verzet te helpen. Na de oorlog gebruikt hij de katholieke maffia om hemzelf en ook zijn zoon te helpen. Het is een boek met veel dimensies, zoon van een Nazi (waar de schrijver toch noch wel begrip voor op kan brengen gezien de Baltische achtergrond van de familie), een jeugd tijdens de na-oorlogse periode, de scheiding van de ouders, twee ontvoeringen op zevenjarige leeftijd. Dit is een boek dat iedereen moet lezen.
    more
  • Riet
    January 1, 1970
    Dit gaat over heel bijzondere levens. De grootvader van de schrijver vertrekt naar de Baltische landen en trouwt daar met een gravin. Hij verdient veel geld, zijn kinderen groeien daarop, maar hij wil toch dat ze Nederlanders worden. Daar heeft vooral de oudste zoon geen zin in. Die komt in Nederland bij de paters terecht en presteert niets op school. Dan meldt hij zich aan bij de SS, omdat hij zijn land (Litauen) van de bolsjewieken wil bevrijden. Het gaat uiteindelijk over een rijke, maar zeer Dit gaat over heel bijzondere levens. De grootvader van de schrijver vertrekt naar de Baltische landen en trouwt daar met een gravin. Hij verdient veel geld, zijn kinderen groeien daarop, maar hij wil toch dat ze Nederlanders worden. Daar heeft vooral de oudste zoon geen zin in. Die komt in Nederland bij de paters terecht en presteert niets op school. Dan meldt hij zich aan bij de SS, omdat hij zijn land (Litauen) van de bolsjewieken wil bevrijden. Het gaat uiteindelijk over een rijke, maar zeer disfunctionele familie met redelijk veel onsympathieke figuren. Nog een wonder, dat de schrijver zelf zo'n aardige man lijkt. Mooi geschreven, bij vlagen een heel spannend verhaal.
    more
  • Ernst G.
    January 1, 1970
    Echt zo maar uitgelezen. Geboeid door de verpletterende openheid van deze kroniek, de scherpe analyses en oordelen. Je zweeft tussen verbazing en verbijstering. En je vraagt je af hoe iemand dit leven zo vlijmscherp heeft kunnen waarnemen en opschrijven. Een indrukwekkend boek dat alleen al door de nietsontziende eerlijkheid het verdient een groot succes te worden, maar ook door het vloeiende taalgebruik en de sfeertekeningen die overal door de schrijver zijn neergezet. Van Letland tot België, v Echt zo maar uitgelezen. Geboeid door de verpletterende openheid van deze kroniek, de scherpe analyses en oordelen. Je zweeft tussen verbazing en verbijstering. En je vraagt je af hoe iemand dit leven zo vlijmscherp heeft kunnen waarnemen en opschrijven. Een indrukwekkend boek dat alleen al door de nietsontziende eerlijkheid het verdient een groot succes te worden, maar ook door het vloeiende taalgebruik en de sfeertekeningen die overal door de schrijver zijn neergezet. Van Letland tot België, van Voorburg tot Würzburg. Wat heeft de rest van ons dan een overzichtelijk leventje geleefd.
    more
  • Johanna
    January 1, 1970
    (Waargebeurde) familiegeschiedenissen is niet helemaal mijn favoriete genre. Dit boek heb ik "moeten" lezen voor mijn leesclubbijeenkomst eind oktober. Als je wél van dit genre houdt, dan vermoed ik dat je dit boek zeker kunt waarderen. Het geeft in een soepel lezende schrijfstijl een blik op de geschiedenis van de afgelopen generaties, waarbij het zowel verbijsterend is hoe familieleden met elkaar omgaan als ook weer bewustwordend over de hoeveelheid van ontwikkelingen en gebeurtenissen die zic (Waargebeurde) familiegeschiedenissen is niet helemaal mijn favoriete genre. Dit boek heb ik "moeten" lezen voor mijn leesclubbijeenkomst eind oktober. Als je wél van dit genre houdt, dan vermoed ik dat je dit boek zeker kunt waarderen. Het geeft in een soepel lezende schrijfstijl een blik op de geschiedenis van de afgelopen generaties, waarbij het zowel verbijsterend is hoe familieleden met elkaar omgaan als ook weer bewustwordend over de hoeveelheid van ontwikkelingen en gebeurtenissen die zich redelijk recent in ons werelddeel hebben voorgedaan.
    more
Write a review